poniedziałek, 10 czerwca 2013

Niwka



Mało kto wie, a jeszcze mniej osób pamięta, że kiedyś w miejscu ulicy Stojałowskiego płynęła rzeka – Niwka czyli prawy dopływ Białej o ponad 6 km długości. Swoje źródła bierze na stokach Gaików w granicach administracyjnych Kóz, następnie płynie przez bielską dzielnicę Lipnik w dolinie rozdzielającej wzgórza: Kopiec Lipnicki i Złote Łany. Na pl. Opatrzności Bożej wpływa pod ul. Stojałowskiego i wypływa dopiero przy swoim ujściu. . Można powiedzieć, że mieliśmy w Bielsku-Białej swoistą, małą „bialską Wenecję”, z chodnikami i domami po obu stronach rzeki. Niektórzy nazywali ją bulwarami „wieś w mieście”. W 1916 roku zgodnie z postulatami Maxa Fabiani’ego - architekta i urbanisty, skanalizowano pierwszy odcinek rzeki Niwki tworząc nad nią zwykłą ulicę. Drugi odcinek przebudowano w 1974 roku. Poniżej przedstawiamy zdjęcia rzeki i okolic.

 Ulica Stojałowskiego w 1908 r., widok ze skrzyżowania z ul. Krótką. To były ostatnie lata tego bulwaru przez jednych nazywanego "bialską wenecją", przez innych "wsią w mieście" - w 1916 r., zgodnie z postulatami Maxa Fabianiego, rzekę Niwkę skanalizowano tworząc zwykłą ulicę. Prowincjonalna zabudowa widoczna na zdjęciu też już w dużej mierze nie istnieje. 



 Ulica Stojałowskiego w 1910 r., widok ze skrzyżowania z ul. Ratuszową w kierunku zachodnim. To były ostatnie lata tego bulwaru przez jednych nazywanego "bialską wenecją", przez innych "wsią w mieście" - w 1916 r., zgodnie z postulatami Maxa Fabianiego, rzekę Niwkę skanalizowano tworząc zwykłą ulicę. Prowincjonalna zabudowa widoczna na zdjęciu też już w dużej mierze nie istnieje.

 Ulica Stojałowskiego w 1920 r., widok z dzisiejszego skrzyżowania z ul. Dmowskiego i Konfederatów Barskich w kierunku wschodnim. Ten odcinek Niwki skanalizowano dopiero czterdzieści lat później (odcinek od ul. Ratuszowej do ujścia Niwki do Białej skanalizowano zgodnie z postulatami Maxa Fabianiego już w 1916 r.), jednak wkrótce i tak bardzo się zmienił - w latach 20. umocniono brzegi, wybetonowano chodniki, a drewniany płot zastąpiono eleganckimi balustradami. Budynki widoczne na pierwszym planie po prawej nie istnieją. Perspektywę ulicy zamyka kościół Opatrzności Bożej.

 Ulica Stojałowskiego - jeszcze jako bulwar wzdłuż odkrytej Niwki - w latach 30. XX wieku, widok sprzed dzisiejszego Beskidzkiego Domu Maklerskiego w kierunku wschodnim. W centralnej części zdjęcia widoczne jest miejsce, gdzie współcześnie znajduje się skrzyżowanie ul. Stojałowskiego, Dmowskiego i Konfederatów Barskich. Z budynków po prawej stronie istnieje tylko jednopiętrowa kamienica widoczna częściowo (wyburzona w 2011) i budynek ze ślepą ścianą w głębi.








Ulica Stojałowskiego (jeszcze jako bulwar nad Niwką) i kościół Opatrzności Bożej w latach 30. XX wieku.















1 komentarz:

  1. Jeśli już to Lipnik nie jest dzielnicą Bielska. Powinno jak, już być Bialska dzielnica miasta.
    Choć Biała to tylko XVI wieczny przysiółek Lipnika. Kolego trochę więcej szacunku dla czytelnika.
    Jan

    OdpowiedzUsuń