piątek, 3 lipca 2015

Początki futbolu w Bielsku i Białej

      Początkiem XX wieku nastąpił gwałtowny wzrost zainteresowania piłką nożną, o czym mogła świadczyć duża liczba powstających klubów piłkarskich. I nie inaczej było w Bielsku. Początki futbolu w Bielsku są datowane na początek XX wieku. W tym czasie miasto należało do Monarchii Austro-Węgierskiej. Wiosną 1907 roku grupa zapaleńców, na czele z Rudolfem Jędrzejowskim i dr Stonawskim zorganizowała w Bielsku mecz piłki nożnej. W pierwszych latach XX wieku wiele sportowych meczów rozgrywano na boiskach mieszczących się przy ulicy Piastowskiej, między Bielskim Centrum Kultury a Liceum im. M. Kopernika.

Na zdjęciu piłkarze Deutscher Fussball Club Sturm Bielitz.

   Wzorem klubów z Krakowa postanowiono założyć stowarzyszenie sportowe. Pierwszym klubem w Bielsku  został Bielitzer Fussball Klub, który przyjął  czarno-niebieskie barwy. Rok później powstał D.F.C. Sturm Bielitz. W roku 1912  założono „Hakoah” (hebr. הכח), co w języku hebrajskim oznacza „siła”. Nazwę Klubu zapożyczono od działającego od 1909 roku w Wiedniu klubu o tej samej nazwie. Istniał również inny klub żydowski Makkabi (wcześniej Bielitz -Bialaer Israelitischer Turnverein). BBI Turnverein skupiał działaczy o orientacji asymilatorskiej i proniemieckiej, natomiast klub „Hakoah”  miał być syjonistyczny. 

Na zdjęciu piłkarze SC Hakoah Bielsko. Rok 1923

     W Białej powstał w 1911 r. polski klub TS Szczerbiec, w którym uprawiano m.in. gimnastykę. W 1919 roku powstał w Lipniku Sport Verein Biała Lipnik ( TS Biała Lipnik). Klub z Lipnika nie osiągnął  jednak nigdy większych sukcesów. Bielskie i bialskie kluby należały do Morawsko-Śląskiego Niemieckiego Związku Futbolowego założonego w Ostrawie z inicjatywy piłkarza i działacza bielskiego klubu - Jana Jędrzejewskiego. Morawsko-śląscy piłkarze podlegali Austriackiej Federacji Futbolu (ÖFV).

Na zdjęciu piłkarze Bielitz-Bialaer Sport Verein.

    Wówczas najsilniejszym i najbardziej aktywnym klubem który dominował w Bielsku był BFK. 25 lutego 1909 roku zmieniono jego nazwę  na Bielitz-Bialaer Fussball Klub (przymiotnik Bialaer odnosił się do sąsiadującej z Bielskiem, odrębnej jeszcze wtedy galicyjskiej Białej), a następnie w kwietniu 1911 roku na Bielitz-Bialaer Sport Verein (BBSV). W tym samym roku zaczęły powstawać również pierwsze sekcje innych dyscyplin sportowych. We wrześniu 1911 roku otwarto nowoczesne boisko przy dzisiejszej ulicy Młyńskiej - tzw. „Górkę”.  Dziś jest to najstarszy obiekt piłkarski w Polsce.  Na uroczystość otwarcia zaproszono Rapid Wiedeń. Modne wówczas były mecze towarzyskie. Wielokrotnie dochodziło do spotkań z drużynami z Krakowa czy Lwowa. Wśród pokonanych przez bielszczan zespołów znalazły się m.in. Schlesien Wrocław i VfR 1897 Wrocław oraz VfR Królewska Huta. W latach 1912–1914 BBSV zdobył trzykrotnie wicemistrzostwo Moraw i Śląska Cieszyńskiego, ulegając jedynie DSV Opawa. Jednymi ze znanych piłkarzy BBSV byli: Ladislaus Dlabać, Emil Reichl i Josef Stürmer – reprezentanci Austrii.  Wybuch I wojny światowej w lipcu 1914 roku wywołał zawieszenie działalności wielu klubów w Bielsku i Białej.

Zdjęcie meczu piłkarskiego BBSV Bielitz - Cracovia. 1912 rok

   W 1918 roku Polska odzyskała niepodległość, a w jej granicach znalazło się również (ostatecznie od 1920) Bielsko. Drużyna piłkarska BBSV została jednym z członków efemerycznego Wschodniośląskiego Związku Piłki Nożnej (z siedzibą właśnie w Bielsku), zdobywając jego mistrzostwo. W lipcu 1921 r. zlikwidowano Wschodniośląski Związek Piłki Nożnej z siedzibą w Bielsku i włączono go w struktury Krakowskiego Związku Piłki Nożnej. 

 Na zdjęciu reprezentacja Bielska Rok 1921.

   4 grudnia 1921 roku reprezentacja Bielska, której trzon stanowili piłkarze BBSV (7 zawodników w składzie) zmierzyła się z kadrą narodową Polski w nieoficjalnym meczu będąc jej drugim w historii przeciwnikiem (po reprezentacji Lwowa). Spotkanie zakończone porażką bielszczan 1:3 odbyło się w ramach przygotowań Biało-Czerwonych do historycznego pojedynku z Węgrami rozegranego 18 grudnia 1921 roku.
    W Bielsku istniały głównie kluby niemieckie (Sturm Bielitz, VfR Bielsko, BAC Bielsko, ) i żydowski Hakoah.  W tamtych okresie zaistniała konieczność stworzenia w Białej silnego klubu o polskim rodowodzie. W 1922 roku założono BKS, którego pierwszym prezesem został Rudolf Kobiela. Na barwy BKS wybrano kolory czerwony i zielony, co nawiązywało do herbu Białej. Uprawiano gimnastykę, tenis stołowy, kolarstwo i oczywiście piłkę nożną. W  1923 roku przy ulicy Żywieckiej rozpoczęła się budowa własnego boiska dla BKS. Zawodnicy BKS grali towarzyskie mecze najczęściej z ekipami DFC Sturm, Hakoah, TS Białej Lipnik i przede wszystkim BBSV. Mecze BBSV i BKS, zespołów z obu stron rzeki Białej bardzo emocjonowały kibiców. W 1927 roku w meczu z okazji 5-lecia BKS klub ten rozgromił BBSV aż 6-1.

Na zdjęciu piłkarze B.K.S Biała.

    W lat 20-tych BBSV był najsilniejszym klubem regionu. 555 członków zgrupowanych było w sekcjach piłkarskiej, lekkoatletycznej i tenisowej.  Słynny Kispest Budapeszt gościł w Bielsku już w czerwcu 1921 r. (0:3). Klub w towarzyskim meczu potrafił wygrać z najlepszymi polskimi zespołami - Wisłą Kraków i Cracovią. Z Beuthen 09 - wizytówką śląskiego futbolu po niemieckiej stronie granicy - bielszczanie zremisowali 1:1. W połowie lat 30. XX wieku dokonywały się zmiany w strukturze wewnętrznej BBSV.  W wyborach do zarządu po raz pierwszy zwyciężyła nieoczekiwanie strona polska. W lutym 1936 roku doszło do postulowanego wcześniej spolszczenia nazwy klubu na Bielsko-Bialskie Towarzystwo Sportowe (BBTS). Od tej pory otrzymywał on znaczące wsparcie finansowe od władz miasta, m.in. na remont stadionu i stał się ogniskiem polskiego ruchu narodowego. W zarządzie klubu BBTS zasiadali burmistrzowie i fabrykanci, a nawet książę Sułkowski. Pozostałe kluby m.in TS Lipnik, Sturm i Hakoah były już słabsze, choć piłkarze Hakoah było w tamtym okresie bardzo aktywne. SC Sturm w próżniejszym czasie nie krył prohitlerowskich sympatii.

 Na zdjęciu piłkarze BBTS-u.

  W 1924r z inicjatywy działaczy powstał Podokręg Piłki Nożnej w Bielsku i Białej podlegający terytorialnie Okręgowemu Związkowi Piłki Nożnej w Katowicach. Przed sezonem w 1928 roku powstał Podokręg Bielsko-Biała Śląskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej. W latach 1928 i 1929 w województwie śląskim istniały trzy równorzędne grupy klasy A – bielska, katowicka i królewskohucka. Ich zwycięzcy mierzyli się ze sobą o mistrzostwo okręgu, zaś mistrz otrzymywał prawo udziału w eliminacjach do Ligii ogólnopolskiej. BBSV wygrał obie edycje na poziomie podokręgu. W 1930 roku czołowe kluby województwa ogłosiły powstanie Okręgowej Ligi Śląskiej, w której znalazł się m.in  BBSV. Po roku rozgrywki te stanowiły już wyższy szczebel niż klasa A. Klub z Bielska zajmował początkowo w nowo powstałych rozgrywkach miejsca w dolnej części tabeli, by w 1932 roku zająć ostatnią lokatę. Od sezonu 1932/1933 Okręgowa Liga Śląska opierała się na systemie jesień-wiosna.
    Po wkroczeniu okupantów hitlerowskich do Bielska i przyłączeniu miasta do III Rzeszy polskie kluby zostały rozwiązane. Wielu sportowców i działaczy zamienili stroje sportowe na mundury, a sprzęt na uzbrojenie. Nie zabrakło ich w szeregach obrońców Ojczyzny. Płk. Józef Tomiak (działacz BBTS) , żołnierz 3 Strzelców Podhalańskich zginął we wrześniu 1939 roku. Żołnierska śmierć dosięgła Eugeniusza Jakubowskiego i Zbigniewa Gerzyka, lotnika Zbigniewa Jakubca, który został zestrzelony nad Kanałem La Manche podczas powrotu z lotu bojowego nad Niemcami. W obozach koncentracyjnych zginęli prof. Władysław Boźyczko, Witold Statkiewicz, Józef Pikuła, Ferdynand Dzień, dr Wojciech Figiel, Józef Wajdzik. Aktywnie działał w podziemiu jako członek ZWZ - AK znany bialski aptekarz, były piłkarz BKS Stefan Ganszer, którego za działalność konspiracyjną hitlerowcy stracili w 1943 r. w KL Auschwitz. Także inni sportowcy i działacze zapłacili najwyższą cenę za powiązania z AK-owskim podziemiem. Nie doczekał również wyzwolenia dr Józef Hipp - ostatni przedwojenny prezes BKS-u .

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz