sobota, 11 lipca 2015

POLSCY LOTNICY POCHODZĄCY ZE ŚLĄSKA CIESZYŃSKIEGO w Wielkiej Brytanii 1940-1946

Jeszcze w 1940r. rozpoczęły się walki lotnicze nad wyspami Brytyjskimi. Zapoczątkowała je słynna bitwa o Anglię. i tam walczyli polscy lotnicy ze Śląska Cieszyńskiego. W czasie wojny pilotami Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie m.in piloci samolotów wielosilnikowych z 1586 Eskadry do Zadań Specjalnych, uczestnicy lotów z Włoch z pomocą dla powstańczej Warszawy: Jan Cholewa z Ustronia i Jan Kalfas z Grodźca Śląskiego.  Mieczysław Popek,  pilot "Cyrku Skalskiego" w Afryce Północnej.  Broniąc brytyjskiego nieba zginęli m.in w 1943r. Jan Talik i Karol Dindorf, a w 1944r. Euzebiusz Przybytek.  Śmiercią lotnika podczas lotu bojowego zginęli: były kierownik szkoły w Goleszowie Andrzej Kozieł oraz Kazimierz Kula. Podczas lotu treningowego zginął pochodzący z Zaolzia Rudolf Grzegorz. 


 Na zdjęciu Jan Cholewa i  Jan Kalfas, przed Liberatorem 1586 Eskadry w Brindisi.


Mjr pil. Paweł Niemiec z Cieszyna, w 1934 r. wstąpił do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie, którą ukończył w 1936 r. (IX promocja), otrzymał przydział do 123 Eskadry Myśliwskiej 2 Pułku, od jesieni 1937 r. dowódca plutonu szkolnego w Dęblinie, w 1939 r. wraz ze swoimi podchorążymi ewakuował się do Rumunii, następnie przez Francję trafił do Wielkiej Brytanii, we wrześniu 1940 r. w 17 Dywizjonie RAF, od lutego 1941 r. w 317 Wileńskim Dywizjonie Myśliwskim, następnie pięciokrotnie dowodził polskimi dywizjonami myśliwskimi, co jest swoistym rekordem w Polskich Siłach Powietrznych na Zachodzie: 308 Krakowski Dywizjon Myśliwski (05.03.1943 – 15.05.1943), 316 Warszawski Dywizjon Myśliwski (15.09.1943 – 26.06.1944), 306 Toruński Dywizjon Myśliwski (27.06.1944 – 24.09.1944), 317 Wileński Dywizjon Myśliwski (17.05.1945 – 11.10.1945), 316 Warszawski Dywizjon Myśliwski (12.10.1945 – do rozwiązania 11.12.1946), odszedł z lotnictwa i wyjechał do Argentyny, gdzie zmarł 11 maja 1985 r., kawaler Srebrnego Krzyża Orderu Wojennego Virtuti Militari, trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych, zestrzelił 2 samoloty wroga, 1 i ½ uszkodził.

Por. obs. Oskar Sablik z Czechowic, w 1939 r. w 23 Eskadrze Obserwacyjnej, wykonywał loty bojowe nad Śląskiem Cieszyńskim, w czasie jednego z nich po raz ostatni przeleciał nad domem rodziców w Bąkowie koło Strumienia, Krzyż Walecznych za kampanię wrześniową, we Francji przydzielony do powstającego 1 Dywizjonu Obserwacyjnego,zginął 23.04.1941 koło Coventry, kiedy samolot Avro "Anson" wpadł w zaporę balonową.

Chor. pil. Jan Kalfas z Grodźca Śląskiego (urodzony w rodzinie polskich imigrantów w Cleveland w USA), jesienią 1936., po przeszkoleniu szybowcowym w LOPP, trafił jako ochotnik do 2 PL, został mechanikiem w 121 Eskadrze Myśliwskiej, jesienią 1938 r. przeniesiony do rezerwy, zmobilizowany w sierpniu 1939 r., kampanię wrześniową odbył w personelu naziemnym 121 EM, internowany w Rumunii, uciekł do Francji, w Anglii od marca 1940 r., mechanik w 304 Dywizjonie Bombowym, skończył kurs pilotażu i loty bojowe od kwietnia 1943 r. wykonywał w składzie 300 Dywizjonu Bombowego, od listopada 1944 r. w 1586 Eskadrze do Zadań Specjalnych, w której wykonał 11 lotów bojowych, od marca 1945 r. latał w lotnictwie transportowym (301 Dywizjon), w czerwcu 1947 r. wrócił do Polski, w latach 1951-1956 odsunięty od lotnictwa cywilnego, od 1957 do 1977 w lotnictwie sanitarnym, w którym wykonał ponad 4000 lotów, gdzie był wzorem i przykładem dla innych, młodszych pilotów, kawaler m.in. Orderu Virtuti Militarii V klasy oraz trzykrotnie Krzyża Walecznych, zmarł w 1983 r., pochowany w Bielsku-Białej.

Chor. r/op. strz. Karol Szturc (alias Stuart), ur. 02.09.1914 r. w Goleszowie Równi jako syn Pawła i Katarzyny Szturców, ukończył tamtejszą szkołę powszechną, po zdobyciu zawodu ślusarza pracował w fabryce kapeluszy "Polkap" w Skoczowie, przed 1939 r. służbę wojskową pełnił w 2 Pułku Lotniczym w Krakowie, przez Bałkany i Francję dotarł do Anglii, po przeszkoleniu został przydzielony do 301 Dywizjonu Bombowego "Ziemi Pomorskiej", na pokładzie samolotu bombowego Wellington w stopniu kaprala pełnił obowiązki strzelca radiooperatora, w 301 DB wykonał 29 lotów bojowych, 3-krotnie bombowiec lądował awaryjnie (w tym 1 wodowanie zakończone 24-godzinnym przebywaniem na morzu), odznaczony Orderem Virtuti Militari, 3-krotnie Krzyżem Walecznych, Gwiazdą Honorową za rany oraz medalami polskimi i brytyjskimi, po wojnie osiedlił się w Nottingham w Anglii, gdzie zmarł 15.04.1983 r., wcześniej kilkakrotnie odwiedził rodzinny Goleszów.

St. sierż. pil. Paweł Kowala z Kozakowic, w stopniu st. szer. pilot 122 Eskadry Myśliwskiej, od 20.08.1939 do 01.09.1939 w składzie zasadzki myśliwskiej w Aleksandrowicach, jako kapral pilot 308 Krakowskiego Dywizjonu Myśliwskiego w Wielkiej Brytanii, 02.07.1941 podczas powrotu znad Francji zderzył się w powietrzu z samolotem por. Erwina Kawnika, który zginął, Kowala wyskoczył na spadochronie i trafił do niewoli, do 308 Dywizjonu powrócił 20.04.1945, od 19.11.1945 w 315 Dywizjonie Myśliwskim, po wojnie mieszkał w Wielkiej Brytanii.

St. sierż. pil. Józef Feruga z Dziedzic, kpr. pilot w  22  Eskadrze  Bombowej  Lekkiej,  pilot  316  Dywizjonu Myśliwskiego  PSP, zginął 01.03.1945 w czasie powrotu z eskortowania wyprawy bombowej, samolot rozbił się we Francji wskutek defektu technicznego.

Sierż. pil. Wilhelm Kosarz z Karwiny (Zaolzie, obecnie Republika Czeska), pilot myśliwski, występował w jednej z trójek akrobacyjnych 2 Pułku, oblatywacz w PZL–Okęcie, podczas kampanii wrześniowej w eskadrze CWL-1 w Dęblinie, Krzyż Walecznych za kampanię wrześniową 1939 r., pilot 302 Dywizjonu Myśliwskiego PSP na Zachodzie, poległ 08.11.1940 w czasie walki powietrznej z myśliwcami Bf 109 nad Mayfield.

Sierż. pil. Alojzy Morawiec z Kończyc Małych.Już jako dziewiętnastolatek wstępuje do 2 Pułku Lotniczego w Krakowie. Służy tam przez następne sześć lat, zdobywając lotnicze doświadczenie w 21 Eskadrze Bombowej Lekkiej, ktora weszła w skład II Dywizjonu Bombowego lotnictwa wojskowego. kpr. pilot w 21 Eskadrze Bombowej Lekkiej, w Anglii w latach 1940-1941 latał w 304 Dywizjonie Bombowym PSP, później w 286 Dywizjonie Bombowym RAF, zginął 21.02.1943 w katastrofie lotniczej samolotu, którym leciał jako pasażer. 
Sierż. pil. Karol Klyszcz z Pastwisk k/Cieszyna, w 1939 r. kpr. pil. w 23 Eskadrze Obserwacyjnej, m.in. wykonywał loty rozpoznawcze nad Śląskiem Cieszyńskim, Krzyż Walecznych za kampanię wrześniową (nie zrezygnował z pilotowania RWD-14 „Czapla” mimo rany szyi odniesionej 02.09.1939 r.), zginął w Anglii 28.03.1941 w samolocie Avro "Anson", który rozbił się na stoku wzgórza koło Hore Down Gate.

Plut. pil. Gustaw Hławiczka, pilot w 22 Eskadrze Bombowej Lekkiej (od 1 września 1939 r. 2 Eskadra Bombowa Lekka II Dywizjonu Bombowego Lekkiego Brygady Bombowej), 3 września podczas lotu na bombardowanie niemieckich kolumn pancernych a następnie rozpoznanie w rejonie Radomska jego P-23 „Karaś” został zestrzelony przez Bf 109E pilotowanego przez lt. Karlfrieda Nordmanna, oficera technicznego I/JG 77. W wyniku ataku strzelec zginął, a ciężką ranę odniósł ppor. obs. Tadeusz Kalinowski. Lekko rany G. Hławiczka wylądował przymusowo płonącym „Karasiem” koło wsi Gidle na południe od Radomska, ratując życie swojemu dowódcy. Wojnę spędził w kraju, na początku lat 90. ubiegłego wieku mieszkał w Cieszynie.

Puł. pil. Edward Peterek, dowodził 142 Eskadrą Lotniczą w Toruniu. W 1936 roku mianowany został komendantem Wojskowego Obozu Szybowcowego w Ustianowej w Bieszczadach. Był wyznaczony na szefa polskiej ekipy szybowcowej na olimpiadę w Helsinkach w 1940 roku. W czasie wojny służył jako pilot "ferry", czyli rozprowadzający samoloty drogą powietrzną. Do Polski powrócił w 1959 roku z Ameryki Południowej. Zmarł w 1978 roku.

Podpor. obser. Alojzy Szkuta. Zawodową służbę wojskową odbywał w 1 Pułku Lotniczym w Warszawie. Po kampanii wrześniowej, za którą otrzymał Order Virtuti Militari V klasy, przedostał się na Zachód, gdzie latał w 301 Dywizjonie Bombowym. Zginął 1 listopada 1942 roku wraz z całą załogą Wellingtona z 304 Dywizjonu Obrony Wybrzeża podczas zwalczania niemieckich U-bootów w Zatoce Biskajskiej.

 Na podstawie: Jerzy Pawlak „Polskie eskadry w latach 1918-1939”, Warszawa 1989.


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz