piątek, 10 lipca 2015

POLSCY LOTNICY POCHODZĄCY ZE ŚLĄSKA CIESZYŃSKIEGO POLEGLI W SŁUŻBIE W LATACH 1940-1946

Śląsk Cieszyński w latach 30. był znaczącym ośrodkiem szkolenia lotniczego w Polsce. Na górze Chełm koło Goleszowa funkcjonowała od roku 1934 szkoła szybowcowa, zaś w Aleksandrowicach pod Bielskiem od 1936 r. działała Szkoła Lotnicza. Lotnicze umiejętności zdobywała tam oczywiście nie tylko młodzież z najbliższych okolic, ale stanowiła ona znaczny odsetek kursantów. Niestety do dziś nie zachowała się pełna ewidencja szkolonych. Z zachowanych jednak szczątków wynika, że wielu, jeśli nie większość, poległych Ślązaków Cieszyńskich w Polskich Siłach Powietrznych z roczników 1914 i młodszych rozpoczynało swe związki z lotnictwem od tych ośrodków.

Wilhelm ADAMIK - plutonowy strzelec pokładowy; urodzony w 1916 r. w Cieszynie. Kampanię wrześniową odbył jako kapral strzelec w 65 Eskadrze Bombowej (6 Dywizjon Brygady Bombowej). W Wielkiej Brytanii służył w 304 Dywizjonie Bombowym Ziemi Śląskiej. Jego samolot typu Wellington spadł do morza w czasie powrotu z nalotu na Emden 20 października 1941 r. Odznaczony był Krzyżem Walecznych.
Jerzy DRONG (DRĄG) - sierżant mechanik pokładowy; urodzony w 1908 r. w Gródku. W Wielkiej Brytanii mechanik z obsługi naziemnej. Po przeszkoleniu przeniesiony do składu załóg latających. Od września 1943 r. służył w 1586 Eskadrze do Zadań Specjalnych. Zginął w katastrofie samolotu Liberator podczas lądowania po powrocie z lotu bojowego do Polski 6 stycznia 1944 r. Pochowany w Brindisi we Włoszech.
Józef Karol DROŹDZIK - starszy strzelec pokładowy/radiooperator; urodzony w 1915 r. w Bielsku. W Wielkiej Brytanii przydzielony do 301 Dywizjonu Bombowego. Zginął 25 lutego 1942 r. odbywając na pokładzie Wellingtona, lot bojowy na bombardowanie Kolonii. Samolot prawdopodobnie spadł do morza.
Józef FERUGA- starszy sierżant pilot; urodzony w 1914 r. w Dziedzicach. Kampanię wrześniową odbył w jako kapral pilot w 22 Eskadrze Bombowej (2 Dywizjon Brygady Bombowej). W Wielkiej Brytanii latał jako pilot myśliwski m. in. w 316 Dywizjonie Myśliwskim. Odniósł 1 pewne zwycięstwo powietrzne. Zginął w czasie eskorty wyprawy bombowej 1 marca 1945 r. (samolot Mustang). Pochowany w Grand Failly we Francji. Odznaczony był dwukrotnie Krzyżem Walecznych i Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami.
Rudolf GRZEGORZ - porucznik pilot; urodzony w 1914 r. w Wędryni. W Wielkiej Brytanii pełnił funkcję instruktora lotniczego w 6 Szkole Obserwatorów-Nawigatorów (Air Navigation-Observer School) w Stawerton. Zginął w katastrofie lotniczej w czasie startu samolotem Anson 6 grudnia 1941 r. Pochowany w Cowley.
Jan HAŁASTRA (HALASTRA) - porucznik strzelec samolotowy; urodzony w 1914 r. w Mnichu. W Wielkiej Brytanii przydzielony do 301 Dywizjonu Bombowego. Zginął w locie bojowym na bombardowanie Essen. Samolot Wellington uszkodzony ogniem artylerii plot. Rozbił się w Belgii. Pochowany jest w Lommel na polskim cmentarzu wojskowym.
Józef JEDNAKI - kapral strzelec pokładowy; urodzony w 1919 r. w Polskiej Ostrawie. W Wielkiej Brytanii przydzielony do 300 Dywizjonu Bombowego. Zginął w nocy 14/15 stycznia 1943 r. uczestnicząc w locie bojowym samolotu Wellington na minowanie portu Lorient. Załoga zginęła w morzu. Prawdopodobnie jego brat to: Stanisław JEDNAKI - kapral pilot; urodzony w 1921 r. w Oświęcimiu (gdzie po 1919 r. znajdował się jeden z obozów uchodźców z Zaolzia). W Wielkiej Brytanii skierowany do 30 Jednostki Zaopatrzenia Lotnictwa (Maintenance Unit) w Sealand. Zginął w katastrofie lotniczej pilotując samolot typu Beaufighter 8 sierpnia 1942 r. Pochowany w Shawbury.
Józef Antoni JEŻOWICZ - kapral pilot; urodzony w 1914 r. w Kosarzyskach. W Wielkiej Brytanii przydzielony do jednostki treningowej w Dalcross. Zginął w wyniku awarii samolotu Defiant 25 października 1941 r. Pochowany w Dalcross.
Józef KAMIŃSKI - podporucznik pilot; urodzony w 1914 r. w Bielsku. Absolwent Korpusu Kadetów nr 2. W latach 1939-1941 więziony w ZSRR. Po przybyciu do Wielkiej Brytanii przydzielony do jednostki szkolnej jako pilot instruktor. Zginął wykonując lot samolotem Master. Pochowany na cmentarzu żołnierzy polskich w Newark.
Karol KLYSZCZ (KŁYSZCZ) - kapral pilot; urodzony w 1914 r. w Pastwiskach. W czasie kampanii wrześniowej latał bojowo w 23 Eskadrze Obserwacyjnej przydzielonej do Armii "Kraków" (Grupa Operacyjna "Bielsko/Boruta"), gdzie pomimo rany pozostał w jednostce. W Wielkiej Brytanii przydzielony do 3 Jednostki Szkolenia Operacyjnego (Operation Training Unit) w Chivenor. Zginął 28 marca 1941 r. w katastrofie lotniczej samolotu Anson. Pochowany w Ilfracombe. Za kampanię wrześniową odznaczony Krzyżem Walecznych.
Wilhelm KOSARZ - sierżant pilot; urodzony w 1908 r. w Karwinie. W okresie międzywojennym m.in. służył w 2 Pułku Lotniczym w Krakowie, gdzie latał w zespole akrobacyjnym Jerzego Bajana, a następnie był pilotem oblatywaczem w PZL Okęcie (oblatywał m.in. prototyp Jastrzębia). W kampanii wrześniowej jako kapral pilot formalnie przydzielony do Centrum Wyszkolenia Lotnictwa w Dęblinie (szkolił lotników czechosłowackich). Wykonywał loty bojowe w doraźnie zorganizowanym plutonie porucznika Osuchowskiego. W Wielkiej Brytanii przydzielony do 302 Dywizjonu Myśliwskiego Poznańskiego uczestniczył w "Bitwie o Anglię". Zginął w walce powietrznej pilotując samolot Hurricane 8 listopada 1940 r. Pochowany w Northwood. Za kampanię wrześniową Krzyżem Walecznych.
Tadeusz KRZYWOŃ - plutonowy radiooperator; urodzony w 1913 r. w Cieszynie. W Wielkiej Brytanii przydzielony do 304 Dywizjonu Obrony Wybrzeża Ziemi Śląskiej. Zginął w morzu w czasie lotu ćwiczebnego samolotu Wellington 14 stycznia 1944 r. Odznaczony był trzykrotnie Krzyżem Walecznych.
Wiktor LIPOWCZAN - porucznik obserwator; urodzony w 1906 r. w Ustroniu. W Wielkiej Brytanii przydzielony do 301 Dywizjonu Bombowego. Zginął w morzu w locie bojowym bombardowania Duisburga wraz z całą załogą samolotu Wellington 22 lipca 1942 r. Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Walecznych.
Feliks ŁAZOWSKI - starszy sierżant bombardier, strzelec pokładowy; urodzony w 1907 r. w Polskiej Ostrawie. W czasie kampanii wrześniowej walczył w stopniu sierżanta w składzie 211 Eskadry Bombowej (10 Dywizjon Brygady Bombowej). W Wielkiej Brytanii przydzielony do 300 Dywizjonu Bombowego. Zginął w morzu odbywając lot bojowy samolotem Wellington na bombardowanie Hamburga 4 lutego 1943 r. Odznaczony dwukrotnie Krzyżem Walecznych.
Alojzy Stanisław MORAWIEC (MORAWSKI) - sierżant pilot; urodzony w 1916 r. w Kończycach Małych. W czasie kampanii wrześniowej w stopniu plutonowego pilota latał w 21 Eskadrze Bombowej (2 Dywizjon Brygady Bombowej). W Wielkiej Brytanii służył w 286 Dywizjonie Bombowym RAF. Zginął lecąc jako pasażer w locie transportowym samolotem Oxford 21 lutego 1943 r. Pochowany został w Weston Super Mare.
Józef MROŹIŃSKI - sierżant strzelec; urodzony w 1920 r. w Morawskiej Ostrawie. W Wielkiej Brytanii przydzielony został do 300 Dywizjonu Bombowego. Zginął odbywając lot bojowy samolotem Lancaster 2 marca 1945 r. Celem tej wyprawy była Kolonia. Samolot został zestrzelony przez artylerię plot. Zginęła cała załoga. Jako miejsce pochowania źródła podają Lommel lub Henri Chapelle w Belgii.
Albrecht PAGIEŁA (błędnie Pagiełło), plutonowy radiooperator strzelec, odznaczony w 1944 r. Krzyżem Walecznych, urodzony 13.11.1917 r. w Cieszynie, syn Edwarda i Ewy z domu Żebrok, ukończył 6 klas Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego w Cieszynie, od 02.06.1937 r. (lub 02.11.1937) w 6 Pułku Lotniczym we Lwowie, we wrześniu 1937 r. brał udział w szkoleniu lotniczym w Szkole Pilotów LOPP w Aleksandrowicach k/Bielska, następnie w eskadrze szkolnej 6 Pułku Lotniczego, w którym służył do września 1939 r., po 17 września 1939 r. w Rumunii (wbrew dotychczasowym informacjom nie przebywał do 1942 r. na terenie ZSRR), 16.05.1940 r. dotarł do Francji, następnego dnia wcielony do polskiej Bazy Lotniczej w Lyonie.
Albrecht Pagieła podczas służby w RAF. Fot. via Adam Lange Od 23.06.1940 r. w Ośrodku Wyszkolenia Lotnictwa w Blackpool w Anglii, 06.07.1940 r. przeniesiony do 10 Samodzielnej Kompanii Saperów wojsk lądowych, od 22.01.1942 r. w Polskich Siłach Powietrznych, 10.07.1942 - 30.10.1942 kurs radiooperatora i strzelca samolotowego, następnie od 14.11.1942 do 18.12.1942 w 8 Air Gunnery School w Evanton, 18.12.1942 r. uzyskał specjalność strzelca radioperatora i brytyjski stopień sierżanta (Sgt), od 23.02.1943 r. w 18 OTU w Bramcote na kursie zgrywania załóg.17.08.1943 r. przeniesiony do 300 Dyonu Bombowego, jednak już z datą 18.08.1943 przeniesiony do 305 Dyonu Bombowego, od 15.10.1943 r. w 13 OTU, od 20.11.1943 do 10.12.1943 r. w 305 DB, w którym wykonał 1 lot bojowy nad kontynent, w związku z przezbrojeniem 305 DB w pozbawione strzelców pokładowych samoloty dwumiejscowe typu Mosquito od 11.12.1943 r. w Ośrodku Wyszkolenia Bojowego Załóg Bombowych (18 OTU), od 10.02.1944 r. w 300 Dywizjonie Bombowym, brytyjski stopień starszego sierżanta (F/Sgt) od 23.03.1944 r., w 300 DB wykonał 21 lotów bojowych, do ostatniego lotu wystartował 25.07.1944 r. z lotniska Faldingworth na pokładzie samolotu Avro Lancaster Mk.III (nr fabryczny PB252, kod taktyczny BH-M), celem nocnego nalotu był Stuttgart, po północy 26.07.1944 r. Lancaster zderzył się w powietrzu z innym samolotem alianckim nad miejscowością Beaugency ok. 15 mil od miasta Orlean we Francji, z maszyny uratowali się tylko strzelec (W/O) Kazimierz Wziątek i bombardier (F/Sgt) Franciszek Witrylak, pozostała piątka lotników, w tym Pagieła, zginęła i została pochowana we wspólnej mogile na cmentarzu w Orleanie.
Oskar SABLIK - porucznik obserwator; urodzony w 1912 r. w Czechowicach. W czasie kampanii wrześniowej latał w 23 Eskadrze Obserwacyjnej Armii "Kraków". W Wielkiej Brytanii został przydzielony do 18 Jednostki Szkolenia Operacyjnego (OTU) w Bramcote. Zginął podczas lotu treningowego samolotem Anson 24 kwietnia 1941 r. Pochowany został w Nuneaton. Był dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych, w tym jeden nadany za kampanię wrześniową.
Karol SAMIEC- plutonowy podchorąży pilot; urodzony w 1920 r. w Cieszynie. W 1938 r. wstąpił do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie. W Wielkiej Brytanii przechodził szkolenie lotnicze. W 1941 r. przydzielony do 58 Jednostki Szkolenia Operacyjnego (OTU, pilotażu myśliwskiego). Zginął 4 listopada 1941 r. wykonując lot ćwiczebny na samolocie Spitfire. Pochowany w Grangemonth.
Emil STYRSKI - porucznik pilot; urodzony w 1907 r. w Karwinie. Zginął w czasie szkolenia w szkole lotniczej w Ontario w Kanadzie lecąc samolotem Anson. Pochowany w Toronto.
Oswald SĘP-SZARZYŃSKI - porucznik pilot; urodzony w 1913 r. w Porębie. W Wielkiej Brytanii latał w polskich 306 i 318 dywizjonach oraz 92 Dywizjonie Myśliwskim RAF we Włoszech. Zginął w morzu na skutek awarii silnika pilotowanego przez niego Spitfire'a w pobliżu Wenecji 9 sierpnia 1944 r.. Odznaczony był dwukrotnie Krzyżem Walecznych.
Erwin Marian SZKANDERA - kapral strzelec pokładowy; urodzony w 1920 r. w Zebrzydowicach. W 1938 r. wstąpił do Szkoły Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich. W Wielkiej Brytanii przydzielony do 54 Jednostki Szkolenia Operacyjnego (OTU). Zginął w locie treningowym lecąc samolotem Defiant 21 kwietnia 1941 r. Pochowany jest w Clifford.
Alojzy SZKUTA - kapitan obserwator; urodzony w 1910 r. w Toszonowicach. Absolwent Korpusu Kadetów nr 2 oraz Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie w 1931 r. (5 promocja). W kampanii wrześniowej w stopniu porucznika pełnił służbę w 217 Eskadrze Bombowej (15 Dywizjon Bombowy Brygady Bombowej), gdzie pełnił obowiązki oficera taktycznego eskadry. W Wielkiej Brytanii służył w 301 Dywizjonie Bombowym. Jego samolot został zestrzelony a Alojzy Szkuta uniknął niewoli i przedostał się przez Francję, Hiszpanię i Gibraltar do Wielkiej Brytanii. Drugą turę lotów bojowych odbywał w 304 Dywizjonie Obrony Wybrzeża Ziemi Śląskiej. Zginął 1 listopada 1942 r. w czasie patrolu nad Zatoką Biskajską. Samolot Wellington został zestrzelony do morza. Odznaczony był krzyżem Virtuti Militari V kl. za kampanię wrześniową oraz dwukrotnie Krzyżem Walecznych.
Konrad Edward Kazimierz SZTUKA - plutonowy pilot; urodzony w 1920 r. w Cieszynie. W Wielkiej Brytanii przydzielony do 303 Dywizjonu Myśliwskiego. Zginął w katastrofie na skutek awarii samolotu Mustang 29 marca 1946 r. Pochowany w Norwich.
Ludwik WANTULOK- kapral radiooperator; urodzony w 1922 r. w Trzyńcu. W Wielkiej Brytanii latał w 1586 Eskadrze do Zadań Specjalnych. Zginął wraz z całą załogą samolotu Halifax w locie bojowym do Polski 27 sierpnia 1944 r. nad Węgrami. Pochowany w Solymar.
Jan Stefan Tadeusz ZATLOUKAL - kapral strzelec samolotowy; urodzony w 1920 r. w Bielsku. W Wielkiej Brytanii przydzielony do 300 Dywizjonu Bombowego. Zginął wraz z całą załogą samolotu Lancaster w locie bojowym na bombardowanie Kilonii 24 lipca 1944 r. Pochowany jest w Hamburgu. 
Powyższej listy nazwisk poległych niestety nie należy traktować jako zamkniętej. Ciągle bowiem poszerza się zakres naszej wiedzy na temat lotników pochodzących ze Śląska Cieszyńskiego, poległych podczas II wojny światowej.  
 źródła:  STEFAN KRÓL "Kalendarz Cieszyński 2003"

PS.  Broniąc brytyjskiego nieba zginęli pochodzący z Bielska Jan Talik i Karol Dindorf, (1943r) a w 1944r. Euzebiusz Przybytek.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz